تبلیغات
معراج السعاده - حضور قلب در نماز
معراج السعاده
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
حضور قلب در نماز مقدمه
یكی از شرطهای اساسی پذیرفته شدن نماز در نزد خدای متعال، مسأله «حضور قلب پیدا كردن» در حین نماز است؛ از این رو آیات و روایات فراوانی در این باره وارد شده كه همه بر این مطلب تصریح می كنند كه میزان قبولی نماز، بستگی به میزان توجه انسان در نماز دارد و این در حالی است كه متأسفانه بسیاری از ما عبادتهای خود را بدون حضور قلب و با حواسپرتی كامل انجام می دهیم و به همین جهت است كه یك عمر نماز می خوانیم، اما اثری از آثار معنوی و روح نواز آن را در خود نمی بینیم.
3. اهمیت و امكان حضور قلب
3. لزوم تحصیل حضور قلب
الف. در ضرورت تحصیل حضور قلب همین بس كه بدانیم: نماز بی حضور قلب، نماز حقیقی نیست و وقتی نماز از حقیقت و باطن خود جدا شد و به صورت یك عمل بی روح در آمد، تمام ثمرات و فوایدی كه در آیات و روایات، برای نماز آمده، در چنین نمازی وجود ندارد وچه بسا موجب دوری از خدا هم بشود.
احادیث فراوانی دراین باره وارد شده كه همه بر این مطلب تصریح می كنند كه میزان قبولی نماز، بستگی به میزان حضور قلب در نماز دارد و به تناسب وجود حضور قلب، نماز مورد قبول واقع می شود. امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید:
«اَن العبدَ لیُرفعُ لهُ مِن صلاتهِ نصفُها او ثلُثها او ربعُها او خمسُها و ما یرفعُ لهُ الّا ما اقبلَ علیهِ بقلبهِ؛[1] همانا از نماز انسان، نصفش، ثلثش، ربعش یا خمسش بالا برده می شود و آن مقداری از نماز كه توجّه قلبی داشته باشد بالا برده می شود.»
گر چه حضور قلب از شرایط صحت نماز نیست؛ یعنی با نبودن حضور قلب نماز باطل نمی شود و از لحاظ فقهی اشكالی ندارد. و لیكن چنین نمازی، قالبی و بی فضیلت و غیر مقبول است، یعنی بالا نمی رود و اثر معراجی خود را از دست می دهد.
2. امكان كسب حضور قلب
گاهی تصور می كنیم، تحصیل حضور قلب از امور مُحال است و از كسب آن، ناامید می شویم و به یك عبادت صوری و ظاهری اكتفاء می كنیم. چه بسا این ناامیدی، از فریب دادن خود نشأت بگیرد، به این معنا كه برای فرار از نماز با حضور قلب، دایماً خود را فریب داده و مشكل بودن آن را بهانه ای برای ترك آن، قرار می دهیم.
دلایلی برای امكان كسب حضور قلب وجود دارد كه از جمله آنها موارد ذیل است:
الف. وقوع حضور قلب
بهترین دلیل برای امكان شیء، وقوع آن است. همین كه پیغمبران ما و ائمه ـ علیهم السّلام ـ و اولیای خدا، بر حسب معرفت و ایمان و قرب و طلبشان، حضور قلب داشتند، دلیل بر امكان آن می باشد.
ب. وجود دستور عمل
وجود دستور جهت تحصیل حضور قلب از ناحیه رسول اكرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ و ائمه ـ علیهم السّلام ـ و بزرگانی كه در این باره كتاب نوشته اند، همه دلیل بر امكان كسب آن می باشد، چرا كه تكلیف و دستور به آنچه در توان نیست بی معنا و غلط است، زیرا تحصیل امر محال، محال است.
3. مراتب حضور قلب
گرچه درباره مراتب حضور قلب، سخنان بسیاری از بزرگان اهل معرفت رسیده، ولی ما به جهت مختصرگویی و ساده نویسی برآنیم تا با الهام از سخنان ارزشمند آنان به ذكر پنج مرتبه از مراتب حضور قلب بپردازیم.
مرتبه اول: شخص نمازگزار باید اجمالا بداند كه با خداوند سخن می گوید و حمد و ثنای او می كند، اگر چه به معانی الفاظ توجه نمی كند. این مرتبه برای آنانی است كه معانی نماز را نمی دانند؛ حضرت امام خمینی ـ قدّس سره ـ از قول مرحوم شاه آبادی ـ قدّس سره ـ نقل می كند:
«مثل این نحوه، به این صورت است كه یكی، قصیده در مدح كسی بگوید و به طفلی كه معانی آن را نمی فهمد بدهد كه در محضر او بخواند و به طفل بفهماند كه این قصیده در مدح این شخص است، البته آن طفل كه قصیده را می خواند اجمالا می داند ثنای ممدوح را می كند، اگر چه كیفیت آن را نمی داند».[2]
مرتبه دوم: علاوه بر مرحله قبلی، به معانی كلمات و اذكار نیز توجه داشته باشد و بداند كه چه می گوید. امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرماید:
«من صلّی ركعتین یعلمُ ما یقولُ فیهِما. انصرَفَ و لیسَ بَینَهُ و بینَ الله ذنبٌ إلّا غفرَلَهُ؛[3] هر كس دو ركعت نماز بخواند در صورتی كه بداند چه می گوید، از نماز فارغ می شود در حالی كه بین او و خداوند گناهی نیست، مگر این كه خداوند آنها را می بخشد». در این مرحله، قلب تابع زبان است.
مرتبه سوم: اسرار عبادت و حقیقت اذكار و تسبیح و تحمید و سایر مفاهیم را بفهمد و در حال نماز به آنها توجه كند تا خوب بداند چه می گوید و چه می خواهد.
مرتبه چهارم: نمازگزار علاوه بر مراحل سابق، باید اسرار و حقایق اذكار را به طور كامل در باطن ذاتش نفوذ داده و به مرحله یقین و ایمان كامل برسد. در این صورت است كه زبان از قلب پیروی می كند. قلب چون به آن حقایق ایمان دارد، زبان را به اذكار وادار می كند.
مرتبه پنجم: در این مرحله، نماز گزار به مرتبه كشف و شهود و حضور كامل می رسد كه به این مرحله حضور قلب در معبود می گویند نه حضور قلب در عبادت؛ یعنی مرحله ای كه اسما و صفات و كمالات حق را با چشم باطن مشاهده می كند،چیزی را جز خدا نمی بیند، حتی به خودش و افعال و حركات و اذكارش نیز توجه نداشته از سخنگو و سخن نیز غافل است و در حقیقت در انجذاب كامل قرار دارد، البته در این مرحله هم مراتبی است كه نسبت به سالكین متفاوت است.[4]
- عوامل حواسپرتی و درمان آن
1. هرزگی قوه خیال
از اسباب محوری و اصلی حواسپرتی، فرّار بودن، و هرزگی قوه خیال است.
آدمی دارای نیرویی است كه دایماً ذهن و خیالش را به كار می گیرد. اگر ذهن انسان در مورد موضوعات كلی، به صورت منظّم و مرتّب فعالیت كند و از یك مقدمه، نتیجه ای بگیرد، در این صورت تفكر و تعقّل حاصل شده است، ولی اگر ذهن انسان بدون هیچ مقدمه و نظمی در موضوعات جزئی، از چیزی به چیزی و از جایی به جایی پرواز كند و هیچ رابطه منطقی بین موضوعاتی كه در ذهن آمده ایجاد نكند، تخیّل صورت گرفته است.
- ویژگیهای قوّه خیال
یكی از ویژگیهای قوّه خیال، فرّار و متحرك بودن آن است، چون اگر تفكر نباشد، هزاران خاطره و مسأله به ذهن انسان (در طی چند لحظه، بدون هیچ ارتباطی با هم) می رسد.
دیگر از ویژگیهای قوّه خیال كه از تعریف آن بر می آید. آن است كه در موضوعات جزئی كار می كند و هم چنین از بی نظمی خاصی برخوردار است.
انواع خیالات در نماز
در نمازی كه می خوانیم، تمام انواع چهارگانه تصوّرات خیالی كه در ذیل می آید، وجود دارد، مگر كسانی كه قوه خیال را كاملا تربیت كرده و متمركز بر نماز كرده باشند.
گاهی آنچه در نماز به ذهن خطور می كند، انجام كار خیری است؛ مثلا در این تصور است كه چگونه بعد از نماز سخنرانی كند و یا با فلان بزرگ یا دوست، چگونه گفتگو كند.
و یا انجام كار شرّی است، مثلا در این تصوّر است كه چگونه بر سر دیگری كلاه بگذارد و... .
گاهی آنچه در خاطر و خیال می آید، صرف خیال است و آن یا خیال پسندیده است مثلا (در خاطر خود بگذراند كه پولدار شود تا بتواند گرسنگانی را سیر و برهنگانی را لباس بپوشاند و...) و یا خیال فاسد می باشد (مثلا در خاطر خود لذت گناه و چگونگی آن را بیاورد و با آن دلخوش كند).
پس آنچه كه در قوه خیال ما می آید از این چهار حالت خارج نیست، اگر چه گاهی در نماز قوّه خیال در امور پسندیده فعّالیّت می كند، و لیكن در جهت كسب حضور قلب، خیال در امور پسندیده هم باید كنترل شود و از پرواز آن به امور مختلف، خوب نگه داشته شود تا قلب یكسره متوجه خداوند گردد.
- درمان
الف. بیرون نماز
باید در بیرون نماز، تمرین و ممارست در حفظ قوه خیال و متمركز كردن آن صورت گیرد، به این صورت كه در ابتدا تمرین كنیم كه فكر و خیال خود را به امور خاصّی تمركز بدهیم و دایماً مواظبت بنماییم كه خیال به جایی دیگر نرود كه اگر این تمركز ادامه پیدا كند، آرام آرام می توانیم فكر و خیال خود را ضبط و نگهداری كنیم كه هر كجا اراده كردیم حركت كند.
كیفیت تغذیه قوه خیال
هر یك از قوای ما محتاج به تغذیه مناسب خود می باشد. باید برای منظم كردن قوه خیال و جهت دادن به آن، از عوامل كنترل قوّه خیال و گفتن ذكر دایم با توجه و متمركز كردن ذهن به امور پسندیده، استفاده كرد. از جمله امور پسندیده عبارتند از: یاد خدا بودن؛ تمام كارها و اعمال خود را نیت و هدف خدایی دادن؛ تفكر در مسائل علمیه و مسائل اعتقادیه (مبدأ و معاد) و وظایف انسانی و عملی (كسب اخلاق حسنه و رفتار انسانی)؛ مراقبت بر احوال و رفتار خود كه چه مقدار منطبق با عقل، شرع و رضای خداوند است و هم چنین یادآوری گذرگاه بودن دنیا و مسافر بودن خود و دقّت و تعقّل به عجایب خلقت و آثار نظم و قدرت پروردگار؛ همه اینها عوامل كمك كننده در كنترل قوه خیال می باشد.
ب. داخل نماز
یكی از روشهای كنترل قوه خیال در نماز «تصمیم بر مخالفت است»؛ یعنی تصمیم بگیرد كه خیال خود را متمركز در نماز و یا معانی نماز نماید و هر وقت كنترل آن از اراده انسان خارج شد دوباره برگرداند. حضرت امام خمینی ـ قدّس سره ـ می فرماید:
«طریقه عمده رام نمودن آن «عمل نمودن به خلاف است» و آن، چنان است كه انسان در وقت نماز خود را مهیّا كند كه حفظ خیال در نماز كند و آن را حبس در عمل نماید و به مجرّد این كه بخواهد از چنگ انسان فرار كند آن را استرجاع نماید (برگرداند) و در هر یك از حركات و سكنات و اذكار و اعمال نماز ملتفت حال آن (قوه خیال) باشد و از حال آن تفتیش نماید (جستجو كند) و نگذارد سر خود باشد و این در اوّل امر، كاری صعب (مشكل) به نظر می آید، ولی پس از مدتی عمل و دقت و علاج، حتماً رام می شود و ارتیاض پیدا می كند (ورزیده می شود)».[5]

[1] . بحارالانوار، ج 84، ص 238.
[2] . امام خمینی، اربعین، ص 434.
[3] . ثواب الاعمال، ص 72.
[4] . بر همه ماست كه در این مراتب به دقت تأمل نموده و درصدد تحصیل آنها باشیم؛ برای اطلاع بیشتر ر.ك: امام خمینی، اربعین، ص 434؛ ابراهیم امینی، خودسازی، ص 231؛ میرزا ملكی تبریزی، اسرار الصلوه، ص 307.
[5] . آداب الصلوه، ص 44.

علی اصغر عزیزی تهرانی ـ حضور قلب در نماز، ص11




نوع مطلب : نماز، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
جمعه 11 مرداد 1392
یکشنبه 2 تیر 1398 06:31 ق.ظ

Beneficial info. Regards.
opinioni cialis generico acquisto online cialis click here cialis daily uk cialis cuantos mg hay cialis 20mg preis cf cialis online holland only now cialis 20 mg discount cialis order a sample of cialis tesco price cialis
جمعه 31 خرداد 1398 06:21 ق.ظ

You said it perfectly..
cialis generika in deutschland kaufen buying cialis in colombia prix de cialis cialis 05 cialis prezzo in linea basso cialis diario compra cialis pills the best site cialis tablets i recommend cialis generico cialis 5mg
پنجشنبه 30 خرداد 1398 01:08 ب.ظ

You definitely made your point!
enter site very cheap cialis cialis authentique suisse cialis savings card how do cialis pills work low dose cialis blood pressure cialis authentique suisse cialis per paypa how much does a cialis cost cialis 20 mg cialis generico postepay
چهارشنبه 29 خرداد 1398 07:01 ب.ظ

Fantastic postings, Kudos!
cialis generico online tadalafil prescription doctor cialis bulk cialis cialis online nederland cialis 20 mg effectiveness cialis uk canadian drugs generic cialis india cialis 100mg cost cialis cipla best buy
سه شنبه 28 خرداد 1398 04:14 ق.ظ

Valuable info. Cheers!
cialis australian price cialis taglich when will generic cialis be available calis cialis generic availability precios de cialis generico cost of cialis cvs cialis for bph order cialis from india generic cialis at the pharmacy
جمعه 24 خرداد 1398 02:48 ب.ظ

You made your stand pretty clearly!!
cialis 100 mg 30 tablet where cheapest cialis achat cialis en suisse cialis tablets australia cialis tadalafil cialis online nederland cialis price in bangalore cialis pas cher paris no prescription cialis cheap order generic cialis online
پنجشنبه 23 خرداد 1398 10:53 ق.ظ

You have made your position extremely effectively!!
cialis daily reviews costo in farmacia cialis buy cialis uk no prescription cialis dosage recommendations usa cialis online generic cialis review uk rx cialis para comprar wow cialis tadalafil 100mg buy online cialis 5mg cialis online deutschland
یکشنبه 19 خرداد 1398 02:34 ب.ظ

Wow many of wonderful material.
cialis tablets side effects of cialis acquistare cialis internet tadalafil 5mg warnings for cialis cialis price thailand buying brand cialis online prix cialis once a da when will generic cialis be available side effects for cialis
شنبه 24 فروردین 1398 03:00 ق.ظ

Regards. I enjoy it.
global pharmacy canada canada medication prices online canadian discount pharmacies canadian prescriptions online rx from canada trust pharmacy canada reviews canadian pharmacy online 24 canadian online pharmacies legal canadian pharmacy world Northwest Pharmacy
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:01 ق.ظ

Effectively expressed of course! .
side effects for cialis acheter du cialis a geneve generic cialis cialis 30 day trial coupon only best offers 100mg cialis discount cialis where do you buy cialis cialis therapie buy cialis online legal cialis generisches kanada
سه شنبه 13 آذر 1397 05:49 ب.ظ

Awesome facts, Thank you.
side effects of cialis cialis for sale in europa legalidad de comprar cialis cialis side effects dangers enter site very cheap cialis cialis 5mg prix achat cialis en europe cialis generic low cost cialis 20mg chinese cialis 50 mg
دوشنبه 12 آذر 1397 06:34 ب.ظ

This is nicely put. .
buy cialis online nz cialis free trial cialis generique 5 mg cialis for bph we choice cialis uk tadalafil 20mg cialis coupons printable generic cialis pro acquistare cialis internet callus
دوشنبه 12 آذر 1397 06:15 ق.ظ

Regards! Plenty of stuff!

generic cialis soft gels side effects for cialis ou trouver cialis sur le net cialis without a doctor's prescription cialis online dosagem ideal cialis cialis professional yohimbe buying brand cialis online cialis generico en mexico canada discount drugs cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 05:48 ق.ظ

Nicely expressed indeed! !
prezzo di cialis in bulgaria cialis 5 mg buy generic cialis review uk cialis coupon acheter du cialis a geneve buy online cialis 5mg cialis et insomni cialis online napol cialis professional from usa safe site to buy cialis online
شنبه 10 آذر 1397 05:25 ق.ظ

Truly plenty of great information!
buy cialis uk no prescription cialis 5mg billiger order generic cialis online canada discount drugs cialis cialis uk cialis daily new zealand only now cialis 20 mg cialis 20mg preis cf cost of cialis per pill cialis patentablauf in deutschland
جمعه 9 آذر 1397 06:09 ب.ظ

Nicely put. Cheers.
cialis 5mg prix cialis vs viagra cialis kaufen cialis coupons acquistare cialis internet how to purchase cialis on line cialis qualitat venta cialis en espaa cialis coupon bulk cialis
جمعه 9 آذر 1397 06:23 ق.ظ

Many thanks! Helpful stuff!
try it no rx cialis price cialis per pill generic cialis with dapoxetine we use it 50 mg cialis dose side effects of cialis cialis cipla best buy cialis daily dose generic pastillas cialis y alcoho buy generic cialis comprar cialis 10 espa241a
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:06 ب.ظ

Fantastic facts. Thanks a lot.
where cheapest cialis we use it cialis online store buy cialis online legal tadalafil generic cialis price in bangalore free generic cialis safe dosage for cialis look here cialis order on line tadalafil tablets cheap cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:19 ق.ظ

Cheers. I enjoy it.
buy original cialis cialis for sale south africa cialis 20mg prix en pharmacie we like it cialis soft gel cialis authentique suisse venta cialis en espaa cialis online holland cialis generico postepay cialis daily dose generic get cheap cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:25 ب.ظ

Many thanks, A good amount of stuff!

cialis 5 mg funziona cialis for sale cialis super acti tadalafil can i take cialis and ecstasy can i take cialis and ecstasy buy online cialis 5mg where to buy cialis in ontario cialis official site usa cialis online
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:46 ق.ظ

Terrific stuff, Thank you.
cialis 20 mg effectiveness buy online cialis 5mg cialis herbs only best offers cialis use where cheapest cialis link for you cialis price cialis vs viagra canadian drugs generic cialis buy generic cialis buy cialis
چهارشنبه 11 مهر 1397 01:32 ق.ظ

You suggested this well!
how to buy cialis online usa cialis lilly tadalafi cialis purchasing buy cialis online legal the best choice cialis woman where cheapest cialis cialis vs viagra cialis daily cialis pills price each cialis from canada
دوشنبه 9 مهر 1397 01:06 ق.ظ

Nicely put. Thank you.
buying cialis overnight usa cialis online prix cialis once a da cialis canada on line cialis alternative cialis patent expiration cialis patent expiration dosagem ideal cialis cialis generico online viagra or cialis
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:27 ق.ظ

Great facts, Regards.
dose size of cialis compare prices cialis uk canada discount drugs cialis generic cialis 20mg tablets cialis e hiv cialis 20 mg best price cialis soft tabs for sale if a woman takes a mans cialis acheter cialis meilleur pri cialis rezeptfrei
چهارشنبه 14 شهریور 1397 08:50 ق.ظ

You actually stated that wonderfully.
canada medication pharmacy northwest pharmacies canadian rx world pharmacy canadian pharmacy uk delivery canada medication trust pharmacy canadian pharmacy canada 24 canada medication pharmacy canadian discount pharmacies in canada canadian pharmacies without an rx
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:12 ب.ظ

Fantastic postings, Kudos!
where can i get viagra prescription online pharmacy viagra can i buy viagra without prescription order cheap viagra online buy real viagra cheap how old to buy viagra viagra rx online buy online viagra where to buy viagra without a prescription where to buy viagra uk
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:25 ب.ظ

Really a good deal of wonderful advice!
cialis uk next day cialis prices generic cialis in vietnam cialis online cialis reviews cialis prezzo in linea basso cialis dosage amounts cialis professional from usa effetti del cialis i recommend cialis generico
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:54 ق.ظ

Kudos! Lots of advice.

where can i buy viagra from buy viagra where where do i buy viagra online buy viagra uk buy viagra uk no prescription get prescription for viagra price of viagra uk how can i buy viagra without seeing a doctor viagra or sildenafil cheap viagra online usa
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:33 ب.ظ

Useful knowledge. Thanks.
cuanto cuesta cialis yaho cialis lowest price cialis 05 i recommend cialis generico how much does a cialis cost cialis arginine interactio cialis 5 mg buy venta cialis en espaa cialis dose 30mg buy cialis online legal
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:29 ق.ظ

Nicely put. Kudos!
bulk cialis cialis generico lilly tadalafilo buy cheap cialis in uk cialis official site cialis usa cost cialis generique cialis soft tabs for sale cialis super acti brand cialis nl
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



موضوعات
پیوند روزانه
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی